در طول تاریخ اسلام از میان شیعیان افغانستان فقها، دانشمندان و علمای برجسته بسیار برخاستهاند که با تصدی مرجعیت و زعامت دینی، موجب دینمداری، گسترش معارف و اخلاق اسلامی و فرهنگ اهلبیت در جامعه اسلامی گردیده و خدمات قابل توجه علمی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی را به جامعه تشیع مخصوصا به جامعه شیعه افغانستان، ارائه دادهاند. از آن جمله افرادی چون: ملا محمد کاظم آخوند هروی، سید محمد حسین مقدس بامیانی، میر علی احمد حجت کابلی، علامه مدرس افغانی، شیخ عیسی محقق خراسانی، شیخ قربانعلی محقق کابلی و شیخ اسحاق فیاض را میشود نامبرد. این مجموعه فقیهان و عالمان بزرگ دیگری که در این مقاله به دلیل عدم فرصت کافی و طولانی شدن مقاله مورد بحث و بررسی قرار نگرفته است؛ فقیهانی هستند که تاریخ تطور مرجعیت دینی شیعیان افغانستان را شکل داده و عینیت بخشیدهاند.